BLADLUIZEN IN TUINPLANTEN EN KAMERPLANTEN

Bladluizen, Latijnse naam Aphidoidea, zijn kleine plantenetende insecten die voorkomen op kamerplanten en tuinplanten. Bladluizen prikken met een deel van hun mond (de stiletten) in de plant om zich met het sap van de plant te voeden. Dit sap heet ook floëem. Het sap stroomt door de zeefvaten en staat onder hoge druk. Als de bladluis een zeefvat heeft aangeprikt met het stilet stroomt het sap in de bladluis en wordt deze -passief- gevoed. Daarbij wordt continu speeksel in de plant gepompt dat onmiddellijk een gel vormt (gelerend speeksel). De stiletten worden zodoende geheel door dit speeksel omgeven, de z.g. speekselschede die na terugtrekking in de plant achterblijft. Veel cellen langs de stiletweg worden echter kortstondig (ongeveer 5 seconden) aangeprikt (intracellulair). Tijdens deze korte celpuncties wordt (niet gelerend, waterig) speeksel in de cel geïnjecteerd en daarmee worden planten veelvuldig met virussen geïnfecteerd. Deze virusoverdracht vormt de belangrijkste bron van de economische schade door bladluizen veroorzaakt. Tijdens een celpunctie wordt vervolgens ook wat sap opgezogen en geproefd, waarschijnlijk om de kwaliteit van de plant te testen. Na de celpunctie trekken de stiletten zich weer iets terug en vervolgen hun intercellulaire route. Op eenzelfde manier worden ook de floëemcellen aangeprikt alleen dan vaak veel langduriger. Na eerst speeksel in het zeefvat gepompt te hebben, wordt er in het voedselkanaal een klepje geopend en zorgt de druk ervoor dat het floëemsap het voedselkanaal instroomt. De voedselopname kan uren, zelfs dagen achtereen voortduren zonder dat de stiletpunt verplaatst.

Bladluizen leven altijd op planten en zijn dikwijls groen van kleur, maar sommige soorten zijn wit, zwart, geel, rood of paars van kleur. Uit de lichamen van sommige soorten worden zelfs knalrode pigmenten gewonnen.

Ook zuigen bladluizen nu en dan actief xyleemsap, als ze dorst hebben. Bladluizen zitten meestal op groeipunten zoals de toppen van jonge stengels met groeiend blad en bloemknoppen omdat de sapstroom daar veel voedingstoffen bevat, nodig voor de groei van de plant.

Het sterk suikerhoudend floëemsap wordt grotendeels als kleverige vloeistof uigescheiden, dit wordt ookwel ‘honingdauw’ genoemd. Honingdauw wordt door mieren, wespen en bijen gegeten, soms beschermen de mieren de luizen actief tegen predatoren als lieveheersbeestjes, zodat de mieren zich verzekerd weten van de honingdauw. Bladluizen kunnen zich ’s zomers snel voortplanten omdat het eistadium dan ontbreekt (levendbarend), soms 15 tot 20 generaties per jaar. De voortplanting is dan a-seksueel (parthenogenetisch) en veel soorten produceren dan ongevleugelde dochters, maar bij ongunstige omstandigheden ontstaan gevleugelde dochters, die zich gemakkelijk verspreiden.

Bladluizen veroorzaken voornamelijk schade door virusoverdracht, maar ook kan de plant geel worden (chlorosis), groeistoornissen vertonen, verdrogen of zelfs afsterven (necrosis). Bovendien kan de honingdauw een voedingsbodem vormen voor schimmelgroei, die vanwege hun zwarte kleur, ‘roetdauw’ wordt genoemd.

Zeer schadelijk zijn onder andere de groene perzikluis op aardappel (virusoverdracht), de zwarte bonenluis op bonen (verdroging) en andere groenten en de rozenluis op rozen (vergroeiingen).

Bladluis bestrijden op natuurlijke wijze

Verschillende insecten zijn dol op bladluizen. Een daarvan is het lieveheersbeestje. In de tuinbouw wordt tegenwoordig veel gebruikgemaakt van natuurlijke bestrijdingsmethodes, maar dat kunt u in uw eigen tuin natuurlijk ook doen. Zoek in de tuin naar lieveheersbeestjes en zet ze op de plant of struik met bladluizen. Als er geen lieveheersbeestjes te vinden zijn, geen nood: ze zijn ook gewoon te koop! Ga hiervoor naar een tuincentrum of bestel ze via Internet bij een site die gespecialiseerd is in biologische of milieuvriendelijke ongediertebestrijding.

Een oud huismiddeltje tegen bladluizen is zeepwater-spiritus. Dit kunt u eenvoudig en goedkoop zelf maken. Doe in een emmertje 20 gram ouderwetse groene of zachte zeep (geen moderne synthetische zeep!) en ongeveer 20 ml spiritus. Voeg daar 1 liter lauw tot warm water aan toe. Goed roeren en dan overgieten in een plantenspuit. Met de plantenspuit de hele plant of struik goed inspuiten, vooral de plekken waar de bladluizen zichtbaar zijn. Dit moet een aantal dagen achter elkaar herhaald worden voor een optimaal resultaat. Liever niet spuiten in de volle zon. Let bij het spuiten overigens wel op dat er niet al lieveheersbeestjes actief zijn, want die kunnen net als de bladluis ook niet tegen zeepwater-spiritus.

 

Middelen tegen bladluis

Een andere manier om bladluizen te verwijderen is met bestrijdingsmiddelen. Hieronder een overzicht van de beste middelen tegen luis. Klik op de link of op het plaatje om naar de webshop te gaan.

 

 

Bladluis verwijderen van kamerplanten

Je kunt bladluizen heel eenvoudig met koud water wegspoelen. Zet je planten buiten neer en zet de waterslang erop. Goed doorspoelen en op de bladeren richten. Zet losse planten liefst op de tegels zodat je kunt voorkomen dat de luizen terug op een plant kruipen. De luizen waarderen kou absoluut niet en bij herhaling zullen ze besluiten een andere plek te zoeken. De meest bekende variant om te gebruiken is de plantenspuit gevuld met water en afwasmiddel. Dit werkt een paar dagen en is niet schadelijk voor je planten. Bij herhaling zullen de bladluizen niet meer terugkeren. Je kunt ook een mengsel van water en spiritus nemen. Spuit de planten in met een mengsel van half water en half spiritus en de bladluis zal snel zijn verdwenen. Een beproeft recept is 20 ml groene zeep, 20 ml spiritus met een liter water mengen. Een aftreksel van tabak in water is ook een goed middel. Kook een handje tabak in water en sproei het mengsel over je planten. Dit stinkt, maar is wel effectief. Ook effectief is een aftreksel van uien. Leg enkele uien een dag in water en spuit dit over de planten. Dit werkt niet alleen voor de bladluis, maar voor bijna alle insecten die zich voeden aan planten. Een kamerplant kun je helemaal kopje onder doen in bad. Een bad met koud water beschadigd de plant niet, maar doodt de luizen wel.

Tips om luizen te voorkomen

  • Je kunt de luizen naar één plant lokken om de andere planten te ontzien. De Oost-Indische Kers is bijvoorbeeld zeer geliefd. Ook dit zal niet toereikend zijn om je tuin volledig te ontzien, dus houdt in de gaten hoe het met de omringende planten gaat.
  • Leg bananenschillen op de aarde rondom de aangetaste planten. De zoetige geur trekt de luizen aan en ze gaan er in zitten. Gooi de schillen om de dag weg en plaats nieuwe. Zo verwijder je langzaam alle bladluizen. Let wel, het voortplanten van de luizen gaat zo snel dat de kans groot is dat dit middel niet toereikend is of dat je heel veel bananen moet eten.
  • Gebruik het oude middeltje van zeepwater-spiritus. Hierbij meng je één liter water met ongeveer 20 gram groene zeep, samen met 20 milliliter spiritus. Dit mengsel kun je met behulp van een plantenspuit een aantal dagen op de planten spuiten en de bladluizen verdwijnen.
  • Afrikaantjes trekken op hun beurt juist weer insecten aan die bladluis bestrijden. Je kunt dus ook Afrikaantjes planten om luizen te voorkomen / bestrijden.
  • Insecten hebben een hekel aan sterk geurende kruiden. Zo ook de bladluis. Geuren van lavendel, bonenkruid, dille, salie, hysop, uien en knoflook weren bladluis. Plaats deze kruiden als plant in de tuin of strooi de kruiden tussen de planten. Bieslook verdrijft bladluis bij bijvoorbeeld rozen. Plant de bieslook gewoon tussen de rozenstuiken in.
  • Een bol knoflook in de aarde voorkomt ook dat er luizen komen.

Op organische manier bladluizen verwijderen

Van de ruim vierduizend soorten bladluis is ongeveer 250 schadelijk zijn voor gewassen. Bladluizen behoren tot de meest prominente en succesvolle tuin ongedierte wereldwijd. Deze kleine insecten doorboren de stengels van planten, bij verse nieuwe groei, om het voedselrijke sap uit de plant te zuigen. Hierdoor beschadigen ze niet alleen de plant, maar voorkomen ze ook dat belangrijke bouwstoffen de plant helpen met groeien. Bladluizen dragen ook vaak virussen die een plant kan infecteren. Deze virussen zijn vaak dodelijk zijn voor gewassen zoals aardappelen, granen en citrusvruchten. Bovendien maakt de honingdauw die door bladluizen uitgescheiden word als ze zich voeden van de plant een wollige jas rondom de plant. Dit zorgt er voor dat er een stuk minder zonlicht opgenomen kan worden.

Terwijl een bladluis besmetting vaak langzaam begint kunnen bladluizen zich zeer snel reproduceren en een kolonie creëren die als plaag gemakkelijk hele gewassen kan vernietigen indien onbehandeld. Gelukkig zijn er vele manieren om bladluizen onder controle te houden. Met alle natuurlijke en biologische middelen die de gezondheid van uw tuin of uw gezin zal niet in gevaar kunnen brengen bent u snel en veilig van het probleem af.

Waterdruk

Het is mogelijk om bladluizen van planten af te spuiten met een simpele tuinslang. Hoewel deze methode schade aan jongere, meer kwetsbare planten kan toebrengen is het heel effectief. Dit geld echter enkel voor het beheersen van kleine bladluis populaties op robuustere en gevestigde planten.

Water en zeep

De makkelijke toegankelijkheid van milde huishoudelijke wasmiddelen maakt ze perfect voor het oplossen van milde tot matige bladluis problemen. Verdun een paar eetlepels afwasmiddel in een kleine emmer met lauw water en gebruik een spons of spray fles om het mengsel toe te passen op de planten waar bladluizen greep op hebben genomen. Bij contact met de plant zal de zeep de wasachtige beschermende coating van de bladluizen ontbinden. Dit zal de bladluizen uiteindelijk doden zonder nadelige gevolgen voor de plant. Vergeet niet om ook de onderkant van de bladeren waar bladluis eieren en larven kunnen zitten te behandelen!

***Het is belangrijk om in acht te nemen dat de meeste soorten zeep ook nuttige insecten zullen doden. Wees voorzichtig wanneer u deze behandeling toepast op uw planten. Natuurlijke vijanden van de luizen zoals lieveheersbeestjes, zweefvliegen en gaasvliegen zullen ook sterven. Dit laat de deur wijd open voor nieuwe kolonies van bladluizen.***

Neem olie

Gebruik dit op vrijwel dezelfde manier als afwasmiddel. Het biologische Neem olie dient verdund met water te worden en gespoten te worden op planten die met bladluizen geteisterd worden. De organische chemische stoffen aanwezig in Neem olie fungeren als een middel tegen bladluizen, maar ook aan een breed scala andere tuin ongedierte. Denk aan meelwormen, kool wormen, kevers, mieren en rupsen. Neem olie is ook effectief bij de bestrijding van de verspreiding van veel soorten schimmels die planten kunnen infecteren.

***Terwijl Neem olie zal niet perse alle insecten zal doden kan het hen zeker uit uw tuin weren. Om deze reden dient het het gebruik van dit en elke andere vorm van insecticide of afweermiddel met mate gebruikt te worden.***

Etherische oliën 

Maak een mengsel van gelijke delen tijm, pepermunt, kruidnagel en rozemarijn olie. 4-5 druppels van elk zou voldoende moeten zijn. Mix deze oplossing in een kleine spray fles gevuld met water. Goed schudden en toepassen op de aangetaste planten. Deze krachtige mix van etherische oliën zal de meeste insectenplagen in de tuin doden, evenals hun eieren en larven. Deze combinatie werkt ook heel goed als een algemene outdoor / indoor insectenwerend middel!

Insecticide zeep

Er zijn vele voorgemengde volledig natuurlijke insecticide zeep behandelingen beschikbaar voor tuin-ongediertebestrijding. Altijd onthouden: Lees en volg de instructies bij deze producten om te voorkomen dat per ongeluk nadelige gevolgen zijn voor de gunstige soorten insecten die aanwezig zijn in uw tuin.

Nuttige insecten

In sommige gevallen is het wellicht gemakkelijker om nieuwe insecten los te laten in uw tuin. Dit kan ook werken als versterking van bestaande populaties van de natuurlijke vijand van bladluizen. De meest bekende soort is het lieveheersbeestje of lieveheersbeestje kever die kan worden gekocht in de meeste tuincentra. Ook bekend om hun honger naar bladluis larven zijn zweefvliegen en groene gaasvliegen. Gaasvlieg eitjes kunnen ook worden gekocht. Zweefvliegen moet u echter op natuurlijke manier naar uw tuin lokken. Doe dit door het aanplanten van geurige kruiden zoals knoflook, kattenkruid en oregano waarvan de bloemen deze kleine roofdieren trekken. Je kunt ook kruiden zoals klaver, pepermunt, dille, venkel en duizendblad laten groeien rond uw tuin om op natuurlijke manier lieveheersbeestjes en gaasvliegen aan te trekken.

Insect etende vogels

Een andere methode voor natuurlijke bladluis controle is de bevordering van de nesten van vogels zoals winterkoninkjes, chickadees en mezen rond uw tuin. De beste manier om deze heerlijke bladluis-verslindende roofdieren aan te trekken is hun gratis voedsel en huisvesting te bieden. Deze vogels nestelen graag in kleine bomen en struiken die goede dekking bieden. Probeer hortensia’s, abelia en andere struiken met dichte gebladerte te planten waarin vogels zich tegen roofdieren verbergen kunnen. Groenblijvende struiken en bomen zoals buxes, arborvitae en liguster zijn ook uitstekende keuzes voor het aantrekken van vogels die bladluizen als prooi hebben.

Kleine vogelhuisjes zijn uiteraard ook een prima aanbieding voor deze vogels.

Kijk uit voor mieren

De honingdauw die uitgescheiden word door bladluizen is ook een favoriet voedsel voor vele soorten mieren. Hierdoor zullen mieren vaak kolonies bladluizen tegen roofdieren beschermen net als mensen die hun vee beschermen. Een manier om de mieren weg te laten gaan uit de buurt van hun bladluis-vee is hen lokken met kleine bakjes honing geplaatst in de buurt van de voet van de aangetaste plant. Met de mieren uit de weg kunnen de vogels en insecten betere toegang krijgen tot de bladluizen.

Natuurlijke insectenwerende middelen

Bladluizen houd niet van de organische stoffen die zitten in uien en knoflook. Dit komt door hun aroma. Laat deze en andere loken groeien rond uw tuin om bladluizen te ontmoedigen er intrek te nemen.

Natuurlijke lokstoffen

U kunt de bestrijding ook omdraaien door in een gebied op enige afstand van de planten die u wenst te beschermen tegen bladluizen het favoriete voedsel van de bladluizen te planten. Zinnia, dahlia’s, kosmos en asters zijn allen passende vredeoffers die bladluizen gelukkig zullen maken in een veilig gedeelte van uw kostbare tuin. Dit zal ook vogels en insecten die bladluizen eten een reden geven om in de buurt te blijven.

Behouden van het evenwicht

De oplossing ter bestrijding van de bladluis bevolking betekent niet noodzakelijkerwijs totale vernietiging van deze plagen in uw tuin. Beschouw de luizen als volgt: Als er geen bladluizen te eten zijn zullen de roofdieren die van nature deze insecten eten zeker vertrekken op zoek naar andere voedselbronnen. In plaats van het vernietigen van elke bladluis die u ziet kunt u zicht inspannen in het kweken planten die hard genoeg zijn om kleine bladluis plagen te overleven. Niet enkel uw planten vertroetelen met extra hulp. Hierdoor kunnen ze te groeien tot een grote en sterk plant. Deze zal daarna volledig in staat zijn te genezen van de kleine hoeveelheid schade die veroorzaakt word door een bescheiden aantal sap-zuigende insecten. Zodra je het evenwicht hebt gevonden tussen roofdieren, prooien en gastheerplanten hoeft u zich wellicht nooit meer zorgen te maken over overbevolking van bladluizen in uw tuin.