BLADLUIZEN IN TUINPLANTEN EN KAMERPLANTEN

Bladluizen, Latijnse naam Aphidoidea, zijn kleine plantenetende insecten die voorkomen op kamerplanten en tuinplanten. Bladluizen prikken met een deel van hun mond (de stiletten) in de plant om zich met het sap van de plant te voeden. Dit sap heet ook floëem. Het sap stroomt door de zeefvaten en staat onder hoge druk. Als de bladluis een zeefvat heeft aangeprikt met het stilet stroomt het sap in de bladluis en wordt deze -passief- gevoed. Daarbij wordt continu speeksel in de plant gepompt dat onmiddellijk een gel vormt (gelerend speeksel). De stiletten worden zodoende geheel door dit speeksel omgeven, de z.g. speekselschede die na terugtrekking in de plant achterblijft. Veel cellen langs de stiletweg worden echter kortstondig (ongeveer 5 seconden) aangeprikt (intracellulair). Tijdens deze korte celpuncties wordt (niet gelerend, waterig) speeksel in de cel geïnjecteerd en daarmee worden planten veelvuldig met virussen geïnfecteerd. Deze virusoverdracht vormt de belangrijkste bron van de economische schade door bladluizen veroorzaakt. Tijdens een celpunctie wordt vervolgens ook wat sap opgezogen en geproefd, waarschijnlijk om de kwaliteit van de plant te testen. Na de celpunctie trekken de stiletten zich weer iets terug en vervolgen hun intercellulaire route. Op eenzelfde manier worden ook de floëemcellen aangeprikt alleen dan vaak veel langduriger. Na eerst speeksel in het zeefvat gepompt te hebben, wordt er in het voedselkanaal een klepje geopend en zorgt de druk ervoor dat het floëemsap het voedselkanaal instroomt. De voedselopname kan uren, zelfs dagen achtereen voortduren zonder dat de stiletpunt verplaatst.

Bladluizen leven altijd op planten en zijn dikwijls groen van kleur, maar sommige soorten zijn wit, zwart, geel, rood of paars van kleur. Uit de lichamen van sommige soorten worden zelfs knalrode pigmenten gewonnen.

Ook zuigen bladluizen nu en dan actief xyleemsap, als ze dorst hebben. Bladluizen zitten meestal op groeipunten zoals de toppen van jonge stengels met groeiend blad en bloemknoppen omdat de sapstroom daar veel voedingstoffen bevat, nodig voor de groei van de plant.

Het sterk suikerhoudend floëemsap wordt grotendeels als kleverige vloeistof uigescheiden, dit wordt ookwel ‘honingdauw’ genoemd. Honingdauw wordt door mieren, wespen en bijen gegeten, soms beschermen de mieren de luizen actief tegen predatoren als lieveheersbeestjes, zodat de mieren zich verzekerd weten van de honingdauw. Bladluizen kunnen zich ’s zomers snel voortplanten omdat het eistadium dan ontbreekt (levendbarend), soms 15 tot 20 generaties per jaar. De voortplanting is dan a-seksueel (parthenogenetisch) en veel soorten produceren dan ongevleugelde dochters, maar bij ongunstige omstandigheden ontstaan gevleugelde dochters, die zich gemakkelijk verspreiden.

Bladluizen veroorzaken voornamelijk schade door virusoverdracht, maar ook kan de plant geel worden (chlorosis), groeistoornissen vertonen, verdrogen of zelfs afsterven (necrosis). Bovendien kan de honingdauw een voedingsbodem vormen voor schimmelgroei, die vanwege hun zwarte kleur, ‘roetdauw’ wordt genoemd.

Zeer schadelijk zijn onder andere de groene perzikluis op aardappel (virusoverdracht), de zwarte bonenluis op bonen (verdroging) en andere groenten en de rozenluis op rozen (vergroeiingen).

 

Bladluis bestrijden op natuurlijke wijze

Verschillende insecten zijn dol op bladluizen. Een daarvan is het lieveheersbeestje. In de tuinbouw wordt tegenwoordig veel gebruikgemaakt van natuurlijke bestrijdingsmethodes, maar dat kunt u in uw eigen tuin natuurlijk ook doen. Zoek in de tuin naar lieveheersbeestjes en zet ze op de plant of struik met bladluizen. Als er geen lieveheersbeestjes te vinden zijn, geen nood: ze zijn ook gewoon te koop! Ga hiervoor naar een tuincentrum of bestel ze via Internet bij een site die gespecialiseerd is in biologische of milieuvriendelijke ongediertebestrijding.

Een oud huismiddeltje tegen bladluizen is zeepwater-spiritus. Dit kunt u eenvoudig en goedkoop zelf maken. Doe in een emmertje 20 gram ouderwetse groene of zachte zeep (geen moderne synthetische zeep!) en ongeveer 20 ml spiritus. Voeg daar 1 liter lauw tot warm water aan toe. Goed roeren en dan overgieten in een plantenspuit. Met de plantenspuit de hele plant of struik goed inspuiten, vooral de plekken waar de bladluizen zichtbaar zijn. Dit moet een aantal dagen achter elkaar herhaald worden voor een optimaal resultaat. Liever niet spuiten in de volle zon. Let bij het spuiten overigens wel op dat er niet al lieveheersbeestjes actief zijn, want die kunnen net als de bladluis ook niet tegen zeepwater-spiritus.

 

Middelen tegen bladluis

Een andere manier om bladluizen te verwijderen is met bestrijdingsmiddelen. Hieronder een overzicht van de beste middelen tegen luis. Klik op de link of op het plaatje om naar de webshop te gaan.

Luizen_Bayer Luizen en Witte vlieg
Bayer ‘Hardnekkige Luizen’

via Tuinplant.nl

Bayer ‘Luizen en Witte vlieg’

via CompleetGroen.nl

 

 

 

Bladluis verwijderen van kamerplanten

Je kunt bladluizen heel eenvoudig met koud water wegspoelen. Zet je planten buiten neer en zet de waterslang erop. Goed doorspoelen en op de bladeren richten. Zet losse planten liefst op de tegels zodat je kunt voorkomen dat de luizen terug op een plant kruipen. De luizen waarderen kou absoluut niet en bij herhaling zullen ze besluiten een andere plek te zoeken. De meest bekende variant om te gebruiken is de plantenspuit gevuld met water en afwasmiddel. Dit werkt een paar dagen en is niet schadelijk voor je planten. Bij herhaling zullen de bladluizen niet meer terugkeren. Je kunt ook een mengsel van water en spiritus nemen. Spuit de planten in met een mengsel van half water en half spiritus en de bladluis zal snel zijn verdwenen. Een beproeft recept is 20 ml groene zeep, 20 ml spiritus met een liter water mengen. Een aftreksel van tabak in water is ook een goed middel. Kook een handje tabak in water en sproei het mengsel over je planten. Dit stinkt, maar is wel effectief. Ook effectief is een aftreksel van uien. Leg enkele uien een dag in water en spuit dit over de planten. Dit werkt niet alleen voor de bladluis, maar voor bijna alle insecten die zich voeden aan planten. Een kamerplant kun je helemaal kopje onder doen in bad. Een bad met koud water beschadigd de plant niet, maar doodt de luizen wel.

 

Tips om luizen te voorkomen

  • Je kunt de luizen naar één plant lokken om de andere planten te ontzien. De Oost-Indische Kers is bijvoorbeeld zeer geliefd. Ook dit zal niet toereikend zijn om je tuin volledig te ontzien, dus houdt in de gaten hoe het met de omringende planten gaat.
  • Leg bananenschillen op de aarde rondom de aangetaste planten. De zoetige geur trekt de luizen aan en ze gaan er in zitten. Gooi de schillen om de dag weg en plaats nieuwe. Zo verwijder je langzaam alle bladluizen. Let wel, het voortplanten van de luizen gaat zo snel dat de kans groot is dat dit middel niet toereikend is of dat je heel veel bananen moet eten.
  • Gebruik het oude middeltje van zeepwater-spiritus. Hierbij meng je één liter water met ongeveer 20 gram groene zeep, samen met 20 milliliter spiritus. Dit mengsel kun je met behulp van een plantenspuit een aantal dagen op de planten spuiten en de bladluizen verdwijnen.
  • Afrikaantjes trekken op hun beurt juist weer insecten aan die bladluis bestrijden. Je kunt dus ook Afrikaantjes planten om luizen te voorkomen / bestrijden.
  • Insecten hebben een hekel aan sterk geurende kruiden. Zo ook de bladluis. Geuren van lavendel, bonenkruid, dille, salie, hysop, uien en knoflook weren bladluis. Plaats deze kruiden als plant in de tuin of strooi de kruiden tussen de planten. Bieslook verdrijft bladluis bij bijvoorbeeld rozen. Plant de bieslook gewoon tussen de rozenstuiken in.
  • Een bol knoflook in de aarde voorkomt ook dat er luizen komen.